Protesta që ka marrë peng vetveten!

Dr. Klodiana Beshku

Sot, në ditën e dymbëdhjetë të saj, protesta e studentëve duket të ketë marrë peng vetveten. Ajo është përsëri në shesh, tashmë e zhvendosur përpara kryeministrisë, pavarësisht atyre që ishin kundër kësaj taktike, duke iu druajtur faktit se zhvendosja e protestës do të sillte një zhvendosje të vëmendjes nga kauza e arsimit të lartë drejt çështjeve të tjera, e me sa duket, kishin të drejtë.

Protesta ka ndërruar vend, por ajo ende nuk ka një strategji të qartë. Nesër është njoftuar se studentët do të mblidhet përsëri, por askush nuk di të thotë me saktësi se çfarë kërkohet tashmë, duke qenë se togçështjet janë zgjeruar e fluidifikuar, duke zbehur disi kauzën e univeristetit dhe reformimin e tij ( të shkuar e të ardhshëm). Në fakt, në lidhje me arsimin e lartë, mund të thuhet se kjo protestë e kreu ciklin e saj që në momentin që kryeministri i pranoi publikisht tetë pikat e saj e po publikisht ftoi për dialog mes tij dhe studentëve, pra mes qeverisë dhe qytetarëve.

Dialogu, një koncept i cili qëndron në themel të demokracive liberale, përkthyer në forume diskutimi që sot përfaqësohen nga sallat e parlamenteve apo këshillat bashkiakë, është nëpërkëmbur shumë këto ditë, duke u kthyer pothuajse në herezi. Një inteketual a qytetar i thjeshtë nuk arrin dot as t’a përmendë si fjalë se menjëherë do t’i duhet të përballet me etiketime të ndryshme, një rrezik ky që po e marr edhe vetë përsipër, teksa po shkruaj këto rreshta.

Intelektualët progresistë, pedagogët që duhet të ftojnë studentët të bëhen të arsyeshëm, sot, me pak, shumë pak përjashtime, janë strukur. E kuptoj, askush nuk do të marrë koston e madhe të etiketimeve partiake, hapjes së arkivave vetjakë e familjare, prishjes së ekuilibrave në universitete a në jetën publike. Nuk kemi tagër as t’i tregojmë studentëve se çfarë duhet të bëjnë, duke qenë se, të paktën, na ka mbetur aq ndërgjegje sa të mos përfitojmë nga mobilizimi dhe përpjekjet e tyre, pavarësisht se, teksa i shohim të kacavirren nëpër pasqyra e tëqëndrojnë në të ftohtë jashtë, vuajmë përbrenda se përse nuk po i ndihmojmë dot.

Disa prej atyre që sot shtyjnë studentët të qendrojnë statikë, të mos organizohen për t’i dhënë protestës një strategji në funksion të përmirësimit të universitetit publik në Shqipëri (se kur themi publik, kemi thënë edhe universitet privat, pra jo vetëm shtetëror), janë të punësuar në universitetet private e pak i bëhet vonë për simotrat shtetërore. Ata që po influencojnë studentët t’a gdhijnë dhe e ngrysin në shesh, po i konsiderojnë ata thjesht ushtarë në mbrojtje të kauzave të tyre të cilat nuk janë publike, por private. Ata që kërkojnë, nëpërmjet protestës së studentëve, të rrëzojnë qeverinë, mund të presin deri në zgjedhjet e ardhshme për të ardhur në pushtet, nuk kanë pse zvarriten në kurriz të studentëve.

Ata studentë që vazhdojnë sot të rezistojnë sepse vërtet e duan universitetin publik, ata janë heronjtë e kësaj proteste, ndaj do të doja t’u drejtohesha atyre në radhë të parë: Ju tashmë e keni kryer revolucionin tuaj! Revolucioni që ju keni kryer në mendësinë e qytetarëve dhe politikanëve të këtij vendi nuk ka të krahasuar me asnjë të mirë tjetër që mund të ketë ndodhur në këto 28 vjet. Politikanët do të pyesin veten 100 herë në të ardhmen nëse do të shkojnë kundër interesave të qytetarëve, ndërsa qytetarët nuk do të kenë më frikë për të ngritur zërin kundër padrejtësive a mosbarazisë. Kjo gjendje do të vazhdojë edhe pasi protesa të ketë mbaruar. Por, lind pyetja: Me arsimin e lartë ç’do të ndodhë? Rruga për reformimin e tij është e pakthyeshme, por ju, studentët, nëse nuk do të keni një strategji të qartë të bazuar tek dialogu, diskutimi a ballafaqimi me pushtetin qendror, ju do të mbeteni jashtë. Reformimi do të kryhet përsëri nga elitat (qeveri-trupa drejtuese në universitet), pa pjesëmarrjen tuaj. Nuk do të mundet të keni zë as në kuorumin e zgjedhjeve universitare e nuk do të mund as të diskutohet mundësia e rrëzimit të ligjit për arsimin e lartë. Ndaj, përpara se të vendosni se ç’do të bëni në vazhdim, jepini dialogut, diskutimit, bashkëpunimit, tolerancës, një shans! Përpara se protesta të zhbëhet nga festat që po afrojnë apo para se militantët partiakë me eksperiencën e tyre t’a minojnë atë.
Vetëm kështu, nëse do të flisnim me gjuhën e teorive të vendimarrjes, do të kishim një situatë win-win (fitore-fitore). Ajo që dimë me siguri, është se teoritë e vendimarrjes nuk kanë kuptim nëse aktorët nuk janë racionalë. Ju mund të racionalë duke mbajtur fort, ato që në Lëvizjet sociale i kemi quajtur ‘objektiva të panegociueshëm’ të protestës, pra tetë kërkesat tuaja, dhe t’i jepni një momentum tjetër historik arsimit në Shqipëri, para se të jetë tepër vonë.