GËZUAR DITËLINDJEN NËNA JONË  E SHTRENJTË! 

Nga Agim e Alban Dega, New York

 

Urim ne vend te nje perkujtimorje

E shtrenjta, e mira, e mencura, e dashura nane Xhemile!
Erdhe ne kete jete ne diten e acarte te 25 janarit 1936 ne Berishen e Malesise se Gjakoves!
Sic na tregonte babai i saj Imami i nderuar, krenaria e Malesise se Gjakoves, Elez Hoxha, te dielen mbrapa pushoi nje bornaje e papare disaditore qe e shtyre nga suferina e kishte cuar lartesine deri 3-4 metra, ose dy boje ( trupa ) burri, sic e themi ne Malesine e Gjakoves !
Te nesermen, nje Diell i forte pranveror ndriste dhe kishte kthyer ne nje pasqyre kristalore gjithcka pasi shkozat e bushat ishin varrosur nen bardhesine bores.
Nje bashkefshatar, dervish, fqinje i tyre kishte nxjerre pushken e kishte qitur ne ajer, nje zakon qe ruhet edhe sot ne Shqiperine e Matane Drinit vetem kur lind djale ne mahalle apo fshat !
Kur merret vesh se Elez Hoxhes nuk i kishte linde djale por cike, nje bashkefshatar i thote pushkatarit “ Qysh keshtu bre burre … Na korite … Na e bane Ciken e Hoxhes djale !?”
– Cike !? Cfare cike more burre…. po djale e mbi djale qe na solli Diell e vere ne mes te bornajes e gazepit !
Keshtu erdhi ne jete nena jone e dashur Xhemile Elez Hoxha !

Nje nxenese e shkelqyer ne shkollen fillore! Ka qene vetem 8 vjec ne janarin e vitit 1944 kur vellezerit e saj Tahir, Sherif dhe Sulejman Hoxha ne bashkepunim me partizanet e Batalionit “ Perlat Rexhepi”dhe specialiste te misionit ushtarak anglez te vendosur ne Dobrej te Deges hedhin ne ere dekovilin e minieres se kromit ne Kam qe perdorej nga makina e luftes dhe terrorit nazist ne mbare Evropen e pushtuar…

Pa prite e pa kujtue nje familje prej 4 refugjatesh te shoqeruar nga nje Gjakovar trokasin ne derén e shtepise se Elez Hoxhesm
– Byre ( bujrum) e mire se u ka pru Zoti, ishte mireseardhja e te Zotit te shtepise per mysafiret e dermuar nga rruga rruge e pa rruge, mbuluar nga bora e akulli te kercenuar nga lukunite e ujqerve te uritur dhe e nazisteve te etur per gjak qe kontrollonin cdo levizje rreth minieres se kromit ku punonin per ta rivene ne pune xhenjeret dhe gjeologet htileriane…
Pasi i fton brenda dhe rindeze oxhekun e sobes se burrave, pasi urdheron te shoqen Gjyle Hysenen te hollonte piten me djathe dhe priste e piqte nje pule dhe bente edhe supe e pilaf per femijet e mysafiret gjysem te mberdhire nga udherrefyesi i tyre gjakovar se ishin cifute, qe dikush i kishte spiunuar dhe ndiqeshin nga GESTAPO-ja naziste therret tri te bijat Fatimen, Minen dhe Xhemilen dhe i udhezon qe nese vinin gjermanet per bastisje dhe i pyesnin per mysafiret tu pergjigjeshin se burri dhe gruaja, rreth te tridhjetave ishin vellai i tyre i madh Tahiri me te shoqen Ajshen dhe dy femijet e tyre 3 e 5 vjec cka nuk ishte aspak e vertete.

Nisur nga psikologjia se femija nuk genjen, Shefi i Gestapos e therret nenen time vetem tete vjec dhe pasi ia perkdhele floket dhe ia mbush grushtin me “ karamele “djegese” ( halls ose mentol ) e pyet per secilin pjestar familjeje dhe ajo i pergjigjet pike per pike sic e kishte porositur i jati. E njejta gje perseritet per tri dite me radhe. Te njejtat pergjigje. Diten e katert gjermanet largohen pasi aeroplanet angleze bombardojne mbi minieren e Kamit per te penguar rivendosjen e saj ne pune.
Kater jete cifutesh, krejt te pafajshem shpetohen nga Imam Elez Hoxha dhe familja e tij, midis te cileve shkelqen zgjuarsia e tetvjecares Xhemile Hoxha.
Enderra e saj per shkollim te metejshem vritet bashke me ekzekutimin e vellait te saj Sulejmanit nga nje bande terroriste e Beogradit. I jati kembengule ta coje ne shtatevjecare, por e jema kundershton dhe fiton!

Martohet me babain tone Ram Degen ne dimrin e madh te vitit 1954 me gati tri meter bore. Sjell ne jete tete femije, prej te cileve dy nderrojne jete ne moshe 2 vjec e tre muaj perkatesisht.
Me shume mund e sakrifica edhe per kete e jo me per ate kohe na rrit ne gjashte te tjeret duke na edukuar e kalitur me shpirtin e punes, mesimit dhe kursimit, njerezillekut dhe dashurise per popullin dhe Atdheun.
Mbajme mend kur i kerkonim 5 leke te vjetra per ndonje biskote apo karamele na thoshte :
– Pse cfare kujtoni se jam une “ Banka e Amerikes” ?
E ne te dy pyesnim njeri- tjetrin pse nuk shkojme te Banka e Amerikes qe paska aq shume leke sa u jep 5 leke femijeve sa here i kerkojne !?
Pikerisht ne kete kohe na shtohet nje mesues i gjalle ne familje: babai yne fillon Fakultetin e Drejtesise ne moshen 40 vjecare per kater vjet 1962-1966 dhe pasi kullosnim dhite e lopet gjithe mbasditen sa ktheheshim nga shkolla e derisa ngrysej duke mbajtur librat ne nje dore e litarin e lopes ne tjetren e syte tek dhite qe te mos na iknin ose hante ujku na zinte gjumi mbi fletoret e ndara dysh e tresh me kusherinjte sepse nuk kishte as fletore te mjaftueshme per nxenesit deri nga vitet 70-te!
Cdo note poshte 5 ose 10 pasi nderroi sistemi i vleresimit na quhej mbetese si nga babai edhe nga nena, qe pervec punes se rende ne bujqesi nuk pushonte se lari, se gatuarí, se punuari… sikur ti kishte jo nje por shtate shpirtera!
-E vetmja pune e keqe ne kete Bote eshte te mos punosh, na thoshte ajo gjithnje edhe pasi u beme baballare e nena vete. Ishte shprehja e keshilla e saj edhe per nipat e mbesat edhe ketu ne SHBA!

Nena shembullore e palodhur e 6 femijeve biologjike te saj do te behej edhe nena e dyte e mbi 250 bebeve te qytetit Bajram Curri ne vitet 1968-1986 ne cerdhet e ketij qyteti si edukatore e tyre per nje page prej 3900 lekesh te vjetra ne muaj per 7 dite pune ne jave kur edhe te dielat ishin dite pune per shkak te” aksioneve me goditje te perqendruar” qe i hapnin edhe cerdhet e kopshtet nga 6 e mengjezit e deri ne 6 e 8 te mbremjes qe te mos kishim kohe as per te menduar e jo me per te folur per” fanarin ndricues te socializmit ne Bote “

Ishte kjo aresyeja qe me 10 qershor te vitit 1974 kur festonim 15 vjetorin e ditelindjes se Agimit dhe 18 vjetorin tim zemra e nenes se 6 femijeve te saj shpertheu dhe ne syte tane mallkoi te parin e vendit me shami para fotografíse se tij ne dhomen e pritjes qe ishte edhe guzhine njekohesisht:
– Mallkuar qofsh si je qe ka e udheheq kete shtet sikur tia kishe inat popullit tend! …Babai mbeti i shtangur per nje cast dhe e keshillon:
– Mbylle ate goje se do na marrish ne qafe edhe femijet edhe veten tende!
– Nuk jane fjale goje por shperthim zemre o ti burre, i pergjigjet ajo duke shtuar:
– Ky nuk eshte socializmi ! Ky eshte sociafikja…

Qysh ate dite tek nena jone punetore si ajo, e dashur si ajo, humane, e ndershme, bujare, e zgjuar si ajo, mikpritese deri ne legjende si i jati i saj Imam Elez Hoxha e shtepia e Zenun Izlamit ne dy bijte e tyre me te medhenj e me vone e gjithe pjella e saj pame edhe nje Xhemile tjeter!
Pame nje filozofe me 4 klase fillore duke kullotur dhente ne shkozat e bushat e Berishes se Malesise se Gjakoves qe me nje fjale “ Sociafikja!” kishte bere radiografine e nje sistemi te tere te deshtuar politik qe harroi se njeriu para se te merret me cdo lloj veprimtarie tjeter politike, ekonomike, akademike, shoqerore se pari duhet te mbushe barkun, sic thoshte Marksi babai i “ Kapitalit”. te nje sistemi qe e hengri veten!
Nene e dashur Xhemile, oj Xhemilja e Elezit, sic te therriste gjithnje babai yne e shoku jot i jetes Ram Dega!
U linde ne mbremjen e 25 janar te 1936 e solle vere e Diell ne mes te dimrit idhnak e malebore !
Na le me 20 janar 2019 ne spitalin White Plains, nje nga me te miren me Nju Jork e SHBA, 5 dite para 83 vjetorit mbas nje semundje te rende e te pabese pa eh e pa oh !
Ftohja e trupit tend solli dimrin me te eger e te ftohtin me te acart ne keto 25 vjet ne SHBA, Shtetet e Bekueme te Amerikes, sic i quante ne kohen e koleres babai juaj mendjendritur, Shtetet e Bankes se Amerikes sic na e mesove emrin e saj ne vegjeline tone ne femijeve te tu!

Cka jane ato lule ne tavan moj bije, i the ti para frymes se fundit Fatbardhes !
Nje tufe zogjsh qe i ndoqa drejtepersedrejti, ne Face time direkt nga dhoma e Spitalit u ulen per 30 sekonda ne nje shtylle perballe dritares tende. Sapo pushoi zemra jote ata u ngriten si me komande dhe fluturan ne qiell sikur shoqeronin shpirtin tend aty ku e meritoje, ne Parajse !
Faleminderit qe na dhe jete nena jone e mrekullueshme !
Faleminderit nena jone mendjendritur !
Faleminderit nena jone e ndershme si ti !
Faleminderit burrnnesha qe na dhurove jeten duke hequr nga goja jote buken tende e duke zbritur dite nga jeta jote qe ne te mos binim ne gjume te uritur !
Faleminderit mbreteresha jone punetore qe na mesove te punojme qysh 6-7 vjec per nje jete me te mire !
Faleminderit profesoresha jone me 4 klase fillore qe bashke me babain tone Ramen na mesove qe ato 4 klase tua ti kthenim ne 15 universitete nga me te mirat ne pese kontinentet nga Universiteti Pekinit e UNAM-i Meksikes, nga Universiteti i Tiranes e deri tek ato te Nisanit e Tokios, nga Kolegji i Bostonit e deri tek Universiteti i Nju Jorkut!

Faleminderit burrnesha e Malesise se Gjakoves qe more titullin e nderit “ Doktoresha me e mire e vetvetes” nga nje nder kardioliget me te shquar te Amerikes Prof. Dr. Kujtim Balidemaj, duke sfiduar 36 vjet Diabet, shtypje te larte te gjakut e nje varg semundjesh!
Udhe e mbare nena jone e shtrenjte!
Udhe e mbare prane babait tend te pashoq e te pavdekshem!
Udhe e mbare prane bashkeshortit qe i qendrove besnike si Penelopa e mbi krye tere jeten tende!
Udhe te mbare e Mirupafshim Nena jone e shtrenjte!
Gezuar Ditelindjen Nena jone e shtrenjte!
Bekuar qofsh ne jete te jeteve nena e shpirti yne Xhemile Hoxha Dega!
Shpirti jot sot jeton ne shpirtat e 6 bijeve e bijave, te 7 niperve e 10 mbesave e nje sternipi tend te sapolindur!
Amin!

Shenim: Nga fjala perkujtimore ne ceremonine e varrimit te nenes sone mbajtur ne Rye, Nju Jork me date 24 janar 2019.-