Si e shkruajti librin “Majat e Shales” shkrimtarja amerikane Rose,W.Lane me 1920

Shkruan: Cezar Ndreu, New York

Ajo ishte ne nje udhetim ne Ballkan dhe u gjend ne Potgorice nga ku aty do te vazhdonte udhetimin e saje per ne Stamboll
Ne Potgorice takohet papritmas me nje amerikane me emrin Frances Hardy ,e dila kishte punuare ne Shqiperi me Kryqin e Kuq amerikan
Frances ishte nje shqipetarofile e madhe dhe por sa e takoje shkrimtaren e beri per vehte ”

Don me shkue ne Stamboll?

Pse don me shkue atje me nje ngutesi ?

Ketu je afer kufirit te Shqipenise dhe po nuk shkove kesaje here me e vizitue Shqipenin, dije se ke me humbe rastin e njehershem ne jeten tende.se ne aro male ,jo larg prej ketu, jeton nje popull qe nuk ka ndryshuar tash njezer shekuj, qe ka nje histori re lasjte , ma te lashte se ate te helenve e te romakeve e sigurisht ma te vjeter se te sllaveve
Ne mes te tyre maleve gjinden katunde -qytete parahistorike qe pak kush i njeh.

E ju kerkoni me shkue ne Stamboll, ku mundeni me shkue kur t’u mbushet mendja e kur te doni”

“Perandoria romake , shkruan zonja Lane , shkrimtarja amerikane ., e pat pushtuae Shqipenin ashtu sic pretendian me vone edhe turqit , por ne te vertet as Roma e as Stambolli nuk qene te zot me ushtrue ndonjani influence ne ato male.

Populli jeton i lire sat si jetoi perpara kohes se heleneve
Ndikimi i kishes eshte me teper udheheqes dhe paqesues se sa fetar
Ligji i Maleve eshte Kanuni i Lek Dukagjinit qe nuk eshte aspak ferar !
Ne Pult takon peshkopin e krahines nga ku interesohet per Kanunin !
Jo , thot peshkopi amerikanes , kisha nuk i ka ndryshuar zakonet e vjetra te popullit ,e ne Malesi gati te gjithe jane karolike e biles katolik te mire , por ata ende i varrosin te vdekurit pa arkivole me tre molla dhe vejne nje plloce guri ose druni mbi vorre ku pervec shenjes se kryqit vejne edhe ate te diellit; simboli i Lekes se madh)

Na besojme , tha peshkopi se pertej diellit sigurisht gjindet perendia

“Kanuni
“Vrasjet ne mes bajraqeve nuk eshte ashtu se e kallzojne te huajt
Vrasja ashte nje forme denimi me vdekje , eshte sic e zbatojne shume shtete te perparuara te botes sot me ane te ligjit
Shoqnia ne Malesi ashte nje shoqni egalitare
Shumica dermuese nuk ka pasuri private dhe pasunia ashte e perbashket
I vetmi ligj eshte ligji moral, qe imponohet me tradita dhe zbatimi i tije ashte i domosdoshem
Kanuni i Lek Dukagjinit ashte i bazuar mbi nderin personal qe ashte njeheri dhe nderi i fisit
Nje njeri qe nuk zbaton ose poshtron nderin e nje njeriu apo fisi ai denohet dhe me vdekje ose me vrasje ose me denime te tjera
Kjo tregon fuqin morale te Beses dhe zbatimin e dhanjes se Beses qe eshte e pathyeshme ne anet tona
Ne Shqipeni nuk ka luftra fetare , ara qe kan qene numerohen me gishtat e duarve .
“E na jenmi i vetmi popull ne Ballkan qe respektojme fete e fene e sejcillit.”

Filipi i Dyte dhe Leka i Madh.

Naten malsoret e Shales mblidhen bashke me amerikanen Rose.W.Lane nen driten e hanes ose te kandilir e bisedojne mbi shume sende.
Pyetjes se nga vijne dhe nga e kane prejardhjen shqipetaret , nji plak, nji nate mbasi ndigjoje kallzimet e amerimanes se Aleksandri i Madh qenka grek ;(Leka i Madh)ai ju drejtua zonjes Lane

I ati i Lekes ,Filipi i dyte u martua me nji grue shqipetare te nje fisi tjeter.

Filipi i dyte nuk ka qene grek.

Na kena kanget tona mijavjecare , kemi epikat e Malit te Sharrit.

Ju zonje i tha plaku flisni per grek e per qytetrimet e tyne te vjetera e qytetet e bukura ne Egje , por Ju zonje nuk i zini ne goje shqiperaret se kush ishin e nga vinin.

Na i tha plaku zonjes amerikane – jena ma te vjeter se helenet.

Para Filipit te dyte ishin njezet e nje mbreten, kryetar fisesh qe banojshin ne tokat prej Detit te Zi e deri ne Adriatik.

Mbretnija u krijua nga Karana qe ishte nje kryetubim i fiseve te huaja ne pjesen lindore te Detit te Zi.

Ai erdhi me ane te detit dhe krijoje mbretnin e perbashket dhe si kryeqytet bani E Madhja.

Mbas tije erdhen keta mbreten:

Ceni, Trimi, Predika, Argua, Ajeropi dhe Ajeropi ishte i pari mbret qe kishte gjake te paster te eterve tone.

Mbas tije erdhi Alketi , djali i Ajropit Aminti i biri i Alketit , qe eshte aleati i Dariusit , mbretit te Persise.

Pastaj erdhi Leka i biri i Amintit , mandaj erdhi Perdika i Dyte qe ishte djali i djalit te Perdikes.

Arqelloja , djali i Arqellos mandej Arminti i Dyte , djali i Arqellos se Dyte .Mandej erdhi Pafasania qe ishte nje i huaj Mandaj Arminti i Trete , djali i Armintit te Dyte ,Leka i Dyte , djali i Armintit te Trete :Mandaje vjen Prolomeja , qe ishte i huaj.

Predika i Trete nga damilja e Predikes ,Arminti i Katerte djali i Lekes se dyte , Filipi i Dyte djali i Lekes se Dyte ,mbas Lekes se Madh vjen Filipi i Trete
Leka i Madh ka lind ne Kryeqytetin E Madhja , reenimet e te cilit ndodhen afer Matit te sotem”.

Plakut ja nderpret fjalen shkrimtarja amerikane dhe i thote:
Historia na tregon se Filipi ka lindur ne Maqedoni ” Ashtu ashte i thote plaku Por at kohe kishte dy kryeqytete.
Njeashtu, Pela qe gjendet sot mes Selanimut dhe Manastirit dhekryeqyteti tjeter ishte e madhja.
Ne te dy kryeqytete Filipi kishte ndertu pallate te shumta dhe banonte nje here ne nje kryeqytet e njehere ne kryeqytetin tjeter.
Ne mes te Filipit dhe grase se dyte ndodhi nje grindje , thote plaku. Gruas i pelqente ma shume me ndejte tek E Madhja dhe nuk donte te shkonte ne Pela ,pasi ne Pela Filipi kishte ra ne dashuri me nje grue greke dhe kjo ishte aryeja qe Nana e Lekes nuk shkonte te Pela.

Leka i Madh ka le ne E Madhja dhe jetoje aty me Nanen e vet deri sa u ba djale i ritun,,
Kur shkoi per here te pare ne Pela ,Leka i Madh -ai udhetoje ne shpine te kalit dhe u bashkue me te atin Filipin i hypur ne kale.
Kallzohet se kur Leka shkoi nga e Madhja , ishte i shoqeruem me nanen e me shume malsore qe kaluen gryken e Bulqizes ku gjendeshinshume burime ujnash me fuqi mbinatyrore , dhe kur kaloi nje pyll te dendun – sot ai pyll ashte zhduke e gjindej vetem germadha te medhenje , aty degjuen kenge te huaja qe nuk i kuptotojshin ,por i morren vesh vetem fjalet e fundit
“Rrofte Leka djale i Filipit te Dyte , Leka i Madh , Mbreti i Botes,”

 

 

2 thoughts on “Si e shkruajti librin “Majat e Shales” shkrimtarja amerikane Rose,W.Lane me 1920

  • February 11, 2019 at 5:18 pm
    Permalink

    Z,Cezar Ndreu te falnderoi per ket artikull, te dal nga libri i Autores Amerikane Rose W Lane majat e shales,une e di dhe historin e shaljaneve kan qene shume luftetare dhe heronje te vertet gjat luftrave shekullore si dhe me perandorin osmane,ju besoi se i keni degjuare kenget kreshnike shaliane,qe nuk e kapen dot pashain I Zune djalin dhe e vran,pse kjo eshte heroizem , kure emigruan doret shum shekuj para krishtit pleq ,plaka, femi, te rinj e te reja, te kapur dore duke ecur maleve, monopateve, ferave e drizave kur sosen,vendalinjet I pane dhe ivete quajtur Ekador=Dore d,mth,te kapur dor mbas dore! Te grisur dhe ky vende e mori emrin GRIS = Greqi = gekrit= gegrit dhe I neneshtruan Pellazet, arvanitasit e sotem dhe dominoi dialekti gege qe dhe sot e ksaj dite I thon kollomboq misrit dhe psomi kollomboqi i thon bukes misrit, por mos Haro se mes ketyre doreve ka pas dhe shalian kjo perqindje popullate gege,e nderoi indetitetin e vet ne grek e keqa esht se te pyesin apo pu ise alvano apo vorioepirot,se keta te dytet jan pake me te bute se te paret se keta iquanin alvanoit me te eger dhe kishin shume frik, dhe femijeve u thoshnin eja shpejt se te Hengeri alvanoi, keta ja grekerit , tani une ju pyes juve? 1- kush Jane grekerit e lasht 2- kush jane Elenet 3- Dhe kush jane para helenet? Ne se shpjegohen keto tre pytje para historianeve Euro- Botror atehere shkruhet historia e vertet qe sot eshte e falsifikuare dhe e vjedhur nga geget tane te bere greke, zgjidhja dhe pergjigja e ketyre tre pyetjeve orienton historianet,arkeologet, albanologet, etnologet,epigrafetdhe gjithe shkencat orjentim drejt se vertetes. Kjo pune esht si pune emrit gadishulli-Ilirik, Bismarku pa tjeter me vendim te kongresit te berlinit e zhduken ket emer te mbetur i shkruare nga analet Romake e varrosen, dhe javuri emrin BALLKAN dmth BALL+ KAN= BLLKAN po prap shqip se shqip ja vuri e nga ta dinte I shkreti Bismark vuri emrin e maleve te thrakevene bullgari, po mire qe sqelloi ndonji shqip fols e ti thosh, he cben oo tu mbyllt mendjes tu mbyllt bre po gjende prap shqip ja vure mooo! Tani ju thonii se Aleksanderi ishte nga e Emathja dmth ( mati ) te lutem pse e Ben katundar pse nuk thua Shkodran qe te jet e besushme se shkodra e ka pas emrin aksandera dmth emrin e Aleksanderit dhe per mos e ngateruare me Aleksandrin ne Egjipt, mos Haro se amantia esht edhe ne vlore qyteti amantjes ne Plloc te vlores, ku u gjent dhe varri djalit Te Aleksanderit te mathe Pitoni bashk me Aferditen te shoqen,kesshtu qe do perseritet lufta e trojes prape se luft civile I shte be troi gege + tosk = luft- civile .

    • February 13, 2019 at 12:32 am
      Permalink

      Pikerishte Shkodra eshte qytet i themeluar po prej Aleksandrit , jo se Leka ka lind aty , Biles dhe Selaniku eshte qytet i ngritur nga Filipi dhe emri i eshte vene per nder te motres se Lekes ,,,

Comments are closed.