Në kushtet e barazisë gjinore përgjegjësitë dhe benefitet janë të barabarta

Shkruan: Griselda Çoba

 

Barazia gjinore dhe veçanërisht fuqizimi i gruas mbetet ende sot,çështje diskutimi kudo, si në shoqëritë e dala nga konflikti apo shoqëritë në tranzicion, në vendet në zhvillim apo ato të emancipuara.

Sigurisht që në kultura të ndryshme,ekzistojnë perceptime dhe mendësi të larmishme për trajtimin e këtij fenomeni social.

Performanca e pjesmarrjes së grave në shoqëri është faktor tregues që identifikon edhe nivelin e zhvillimit të atij vendi.

Duke qenë në regjiimin e diktaturës komuniste,shoqëria shqiptare ka vuajtur mungesën e lirisë.

Në vitet që pasuan,fatmirësisht,ndodhi kalimi në demokraci. Duke u gjendur përballë këtij transformimi, gratë shqiptare,njohën shpresën dhe dimensione të reja të rolit të tyre fondamental në shoqëri.

Ndryshimi i sistemit politik, projektoi prespektiva të reja dhe objektiva reale për të zhvilluar konceptin e barazisë gjinore.

Demokracia solli rrethana të favorshme për të bërë të mundur afirmimin e gruas në shoqërinë tonë. Duke ju referuar historisë duhet të pranojmë se ka patur edhe ndryshime pozitive lidhur me këtë çështje.

 

Gratë vazhdimisht përballen me sfida.

Madje në këto momente në mbarë botën disa gra po sjellin në jetë fëmijët e tyre, disa të tjera po merren me fëmijët, me ngrënien e ushqimit, lajnë rrobat, pastrojnë shtëpitë, mbjellin prodhime, punojnë në kompani drejtuese në apo në fasoneri vendet në zhvillim,disa shpëtojnë jetë në qendra shëndetësore e disa po edukojnë brezat e së ardhmes.

Gratë gjithashtu po vdesin nga sëmundjet që duhej të ishin parandaluar ose trajtuar. Disa prej tyre akoma më keq,po i shikojnë fëmijët e tyre teksa i nënshtrohen kequshqyerjes së shkaktuar nga varfëria dhe privimi ekonomik.

E disa të tjerave, po u mohohet e drejta për të shkuar në shkollë nga baballaret dhe vëllezërit e tyre për shkak të paragjykimeve që ekzistojnë ende sot në disa zona të izoluara të Shqipërisë. Absolutisht sipas meje ky është gabimi me i madh i kësaj shoqërie,mos arsimimi i vajzave .

SEPSE PA DYSHIM KAM BINDJEN E PLOTE SE NJE SHOQËRI NUK KA ASNJË SHANS PËR SUKSES NËSE VAJZAT E SAJ JANË TË PAARSIMUARA!!Duhet lënë pas çdo paragjykim dhe duhet investuar më shumë në formimin intelektual të vajzave!

Duke ju dhënë atyre dijen,Ju i keni dhënë gjithçka jo vetëm,familjes por edhe kombit tuaj…!!!

Ne duhet të kuptojmë se nuk ka një formulë standarte për mënyrën se si gratë duhet të udhëheqin jetën apo të veprojnë. Prandaj ne duhet të respektojmë zgjedhjet që secila grua bën për veten dhe familjen e saj. Çdo grua meriton një shans për të realizuar potencialin e vet të dhënë nga Perëndia,të dhënë nga Natyra.

Tranzicioni ynë i stërzgjatur politik ka njerrë në pah,vazhdimisht fenomene dhe problematika sociale.

Kalimi nga ekonomia e centralizuar, drejt ekonomisë së tregut, fatkeqësisht ka sjellë edhe largimin e shumë grave nga jeta ekomonike e vendit.

Sipas statistikave, vitet e fundit tregojnë një rritje të numrit të grave të punësuara,por evidentohet se femrat janë më shumë të prekura nga fenomeni i papunësisë,në krahasim me meshkujt.

Mungesa e grave në punë cënon pavarësinë ekonomike të tyre.

Pjesëmarrja masive e femrave në punë është motor për promovimin e personalitetit,artikulimin e aftësive profesionale dhe pjesëmarrjen e tyre të barabartë në jetën sociale.

Shumë prej tyre kanë qenë të suksesshme duke u dalluar në fusha të ndryshme sipas profesioneve përkatëse.

Nga ana tjetër shifrat flasin se janë meshkujt,ato të cilët kanë status më të priviligjuar, pasi kanë vende pune, që janë më të paguara dhe kryesisht zotërojnë pozicione vendimmarrëse. Ky konstatim shërben për të kuptuar pengesat dhe kostot e larta të angazhimit që duhet të bëjnë gratë për të dhënë kontributin profesional në një shoqëri hierarkike,të modeluar historikisht për dominimin e meshkujve.

Ligjet dhe strategjitë e hartuara për zgjidhjen e këtij problemi nuk mjaftojnë, pasi implementimi është themelor.

 

Fuqizimi ekonomik i grave është ekonomi e mençur!

Për këtë arsye është i rëndësishëm roli aktiv i gruas në ekonomi, jetën politike dhe sociale të vendit.

Fuqizimi i grave është jo vetëm çështje e drejtë por edhe e mençur si për zhvillimin ekonomik ashtu edhe për stabilitet politik. Lëvizjet për emancipimin e femrës kanë bërë të mundur që shtete të zhvilluara të kenë sistem ligjor funksional, i cili garanton barazinë e dy gjinive në të gjitha fushat e jetës.Por në vendin tone nuk rezulton të jetë kështu si pasojë e neglizhencës së institucioneve shtetërore,për të vënë në dispozicion të gjitha kapacitetet lidhur me këtë temë.

Dhuna në familje,dhuna ndaj gruas vazhdon të jetë një plagë e hapur në shumë familje.Shqetësues mbetet fakti se ky fenomen trajtohet si çështje private e cila mbetet brenda mureve të shtëpisë,arsye kjo e cila frenon gratë kur tentojnë të denonojnë dhunën në organet e mbrojtjes.

Ndodh që shpesh të përbuzen nga vetë punonjësit e shtetit apo në rastin më të keq,urdhërat e mbrojtjes të lëshuara për to janë fiktive e mbeten thjesht shkresa.

Problem tjetër në vendin tonë mbetet fakti se punët shtëpiake konsiderohen si punë e pa paguar,gjykoj se është e drejtë që edhe në këtë rast të hartohen dhe implementohen poltika lehtësuese për statusin financiar të femrave të cilat punojnë brenda shtëpisë.

Asgjë nuk e ndryshon ekuacionin gjinor më shumë se liria ekonomike e grave, pra duhet ti japim prioritet maksimizimit të shanseve për punësimin e tyre.

POR LIRIA EKONOMIKE DUHET TË SHKOJË KRAH PËR KRAH ME LIRINË SOCIALE,DHE NË VEÇANTI ME TË DREJTËN PËR TË JETUAR PA FRIKË.

“Demokracia është e ndryshme në secilin vend, por pa gratë, demokracia në secilin vend është e pamundur”.

Prezenca aktive e grave në jetën politike ka përfitime të lidhura drejtpërdrejt me zhvillimin ekonomik dhe social.Përfaqësimi i grave në politikë e konsolidon demokracinë .

Më shumë gra në politikbërje,do të thotë hartim i politikave më gjithëpërfshirëse dhe më të balancuara.E gjitha kjo i shërben forcimit të funksioneve demokratike të shtetit.

SA NDIKOJNE NE JETEN E MESHKUJVE STERIOTIPET GJINORE?

E shejnta Nënë Tereza ka thënë:
“Më duhet të them se nuk arrij të kuptoj se përse disa pohojnë se burri e gruaja janë ekzaktësisht të barabartë, duke mohuar kështu bukurinë e diversitetit që ekziston midis burrit e gruas. Dhuratat e Zotit janë të gjitha të mira, por jo domosdoshmërisht të njëjta.”

Sa i ka shërbyer meshkujve koncepti i pabarzisë gjinore dhe dominimi në shoqërinë patriarkale?!

Sigurisht që burri në vendin tonë nuk e ka patur asnjëherë të lehtë të jetë shtylla e vetme e familjes.Të jetë përgjegjësi kryesor për të siguruar të ardhurat në familje.Nuk ka qenë e lehtë për burrat të mbajne të vetëm mbi supe barrën e ngarkuar edhe nga traditat zakonore vetëm e vetëm se kështu mund të mbrojnë “statusin” e tyre në shoqëri.

Nuk është aspak e lehtë për një mashkull të privohet nga ndjesitë dhe emocionet njerëzore siç janë lotët,sepse që në femijeri etiketohen me epitete të tilla si qaramanë dhe të qarit, ky proçes natyror e bën atë më pak burrë.

Burrave u duhet të punojnë kaq shumë,gjatë gjithë kohës,për të qenë në shërbim të kompanive ku ata punojnë dhe kjo i kufizon ata që të kalojnë me shumë kohë me fëmijët e tyre,duke u dedikuar vetëm pak orë në ditë rritjes dhe zhvillimit të tyre.

Besoj se mund t`ju ketë rastisur të dilni herët në mengjes nga shtëpia për shkak të punës suaj,duke i lënë femijët tuaj në gjumë,e mbase jeni kthyer vonë në shtëpi duke i gjetur përsëri ata ne gjumë.Pra në një farë mënyre dua të them se nuk keni patur mundësinë të jeni shpesh të pranishëm,kjo për shkak se shoqëria jonë ju ka faturuar të gjithë koston e të qenurit kontribuesi i vetëm financiar per te gjitha nevojat ekonomike te familjes suaj…

Do të ishte ideal mobilizimi i sa më shumë burrave të jetë e mundur për të qenë avokatë te ndryshimeve reale që lidhen me këtë fenomen.
Nga kjo analizë del se as meshkujt nuk kanë përfitime nga kjo gjë.

 

E kundërta ndodh në kushtet e barazisë gjinore ku përgjegjësitë dhe benefitet janë të barabarta.

Dhe kjo vjen si pasojë e faktit që ne nuk flasim shpesh për burrat që vuajnë nga steriotipet gjinore.

Të dy ,burrat edhe gratë duhet të ndjehen të lirë të jenë të ndjeshëm.

Të dy burrat edhe gratë duhet të ndjehen të lirë dhe të fortë.

Ka ardhur momenti që ne ta perceptojmë gjininë sipas një këndvështrimi të përbashkët,në vend që të sillemi si dy grupe te idealeve kundërshtare .

Ndryshimi për steriotipet gjinore fillon në shtëpi dhe nënat janë fronti kryesor i ndryshimit duke krijuar një të ardhme më të mirë për të gjithë ne.

Ata i mësojnë djemtë e tyre për barazinë, fuqizojnë vajzat për të sfiduar stereotipet, për të formuar botën tonë dhe gjeneratën e ardhshme të shoqërive tona.

Edukojini djemtë dhe vajzat tuaja me parime për të e respektuar çdo qënie njerëzore pavarësisht gjinisë,pavarësisht rracës, besimit fetar,dhe pavarësisht zgjedhjeve personale që secili bën në jetë.

Edukojini fëmijët tuaj me logjikën e barazisë, mësojuni atyre se më të fortë apo më të suksesshëm nuk të bën të qenurit mashkull apo femër,por puna,vullneti dhe aftësia.

I mbushni ata me parime dhe vlera ,mësojuni ti zgjasin dorën gjithkujt ka nevojë,sepse nëse bota ecën përpara është vetëm për shakak se ka njerez që ndihmojnë njëri-tjetrin dhe shpërndajnë dashuri.

Ne jemi të vetëdijshëm se kemi ende punë për të bërë në emancipimin e shoqërisë shqipëtare.Secili duhet të këtë rolin e tij pozitiv, për të minimizuar ekzistencën e steriotipeve gjinore.Le të ndërtojmë një shoqëri të shëndoshë për veten tonë,për familjet tona,për qytetin ku jetojmë për kombin tonë dhe për komunitetin Europian ku aspirojmë të antarësohemi.

Pa dyshim, hapat e vegjël, por të sigurt, sjellin rezultate të mira!