Analiza/ Europa është në udhëkryq dhe “lufta” është afër

Nga Luke McGee, analist i CNN në Londër

Nëse jo diçka tjetër, votuesit europianë në të gjithë kontinentin e vjetër ku u votua të dielën bënë të qartë të paktën një gjë: duan që gjerat të ndryshojnë.

Mëngjesin e së hënës, kur dolën rezultatet e zgjedhjeve parlamentare evropiane, u bë e qartë se miliona votues kishin braktisur partitë tradicionale që kanë dominuar institucionet evropiane prej dekada. Në ndryshim, janë rritur grupimet e vogla si “Të gjelbrit”, nacionalistët dhe liberalët.

Në Gjermani, koalicioni i kancelares Angela Merkel u arrit nga “Të gjelbrit” që ruajtën vendin e dytë. Në Francë, Emmanuel Macron – një lider që ka përsëritur shpesh duke e propozuar veten si njeri që do të çojë përpara Europën – mbeti i dyti pas nacionalistes Marine Le Pen. Në Britaninë e Madhe, mbështetja për partitë e mëdha tradicionale, konservatorët dhe laburistët, u shkërmoq përballë partisë pro-BREXIT të Nigel Farage dhe një serie partish anti-BREXIT nga ana tjetër. Në Italia dhe Hungari triumfuan populistët e linjës së ashpër.

Në të gjithë Europën pjesëmarrja në zgjedhje kaloi mbi 50%, një rekord prej 25 vitesh.

“Centristët” pro-BE e Macron do të bashkohen në një bllok liberalësh, që do të jetë grupi i tretë më i madh në Parlamentin Europian, që së shpejti do të kërkojë të marrë pushtetin për të çuar përpara vizionin për Europën. Parashikimet thonë se shpresat e nacionalistëve për tu bërë një forcë dominuese brenda BE-së janë venitur.

Pavarësisht kësaj, ndërsa rezultatet janë një lajm i mirë për ata që duan të mbajnë të gjallë BE-në, ka lajme të këqija për grupimet që aktualisht dominojnë Brukselin. “Të gjelbrit” dhe liberalët nuk u mbajnë ison dy grupimeve të mëdha politike, PPE dhe S&D që kanë dominuar politikën evropiane për kaq shumë kohë. Ashtu si shumë euroskeptikë edhe partitë e gjelbra duan reforma që rinovojnë Europën. Guy Verhofstadt, lideri i grupimit liberal në PE i tha CNN: “Kemi nevojë për një Union ndryshe sepse ky aktuali nuk do t’i mbijetojë shekullit XXI.

Edhe pse nacionalistët dhe populistët nuk arritën rezultatin që pritej, suksesi i tyre është mjaftueshëm domethënës dhe që nuk mund të injorohet. Në Itali dhe në Francë, dy vende që konsiderohen si historia e BE-së, kanë fituar nacionalistët.

Në Itali, “Lega” e ekstremit të djathtë e drejtuar nga zv.Kryeministri, Matteo Salvini e mbylli në krye. Në Francë, Fronti Kombëtar i Le Pen mblodhi 23,53% të votave. Në Hungari kryeministri populist Viktor Orban festoi një rezultat të thellë, 52%.

Gjatë fushatës, Salvini kishte folur qartë mbi planin e tij për të ndërtuar një aleancë pan-europiane të së djathtës me synimin për të reformuar BE-në, në dallim nga britanikët që vendosn ta lënë unionin. Nuk është e qartë sa eurodeputetë do të jenë të aftë të mbledhin sepse ashtu siç duken gjërat aleatët e tij në Europë nuk arritën ta ndjekin rezultatin e tij që ëndrra të bëhet realitet.

Europa e ka përshkruar kohën më të madhe në një dekadë të angazhohet për valën e populizmit nga e majta radikale dhe e djathta radikale. Ka qenë një “dhimbje koke” për PPE dhe S&D që janë përballur me populistët që kanë arritur sukses herë pas here. Ajo “dhimbja e kokës” arriti kulmin të dielën kur koalicioni i PPE dhe S&D u shemb.

Zgjedhësit folën, por jo në të njëjtin zë. Pjesëmarrja ishte 50,95% në të gjithë BE-në, më e larta nga 1994, por mesazhi i qartë për Brukselin dhe Europën është se duhet të reformohet në mënyrë që të mbijetojë. Se çfarë fytyre do të ketë kjo reformë është beteja e ardhshme.

Parlamenti punon me deputetë të nga vende të ndryshme që ulen bashkë për shkak të ideve të ngjashme. Në javët e ardhshme do të nisë lufta për pushtet pasi deputetët duhet të zgjedhin si do të ulen dhe kjo do të jetë thelbësore për të ardhmen e kontinentit.
Nuk është një sekret që politika evropiane është thellësisht e fragmentizuar. Këto rezultate elektorale reflektojnë edhe ndarjen ekstreme, jo vetëm mes 28 anëtarëve të BE-së, por edhe mes vetë brenda vendeve anëtare.

Kështu që ky është një mesazh i përzierë për Europën. Mënyra se si liderët do të zgjedhin të interpretojnë këto rezultate do të ketë një impakt të menjëhershëm te vendimet që do të merren.

Komisioni Europian ka nevojë për një President të ri, ashtu si edhe Parlamenti Europian. Kompozimi i ri i Europës dhe vendimet që priten te merren do të kenë një efekt tek të dy këto institucione.

Edhe pse BREXIT është jashtë programit edhe për ca kohë, Europa mund të ketë një vendim të rëndësishëm për të marrë në 13 tetor, data kur skadon afati i për daljen e Britanisë së Madhe. Në ketë vend ku pjesëmarrja ishte 37%, goditja e madhe erdhi për dy partitë tradicionale.

Konservatorët në qeveri morën një thikë nga partia e re, BREXIT e Nigel Farage, ndërsa opozita laburiste u ndëshkua që nuk arriti të mbante një referendum të dytë. Të dyja partitë duhet të bëjnë zgjedhje të vështira për t’i dhënë fund debatit për BREXIT.

“Këtu është dhënë një mesazh i madh. Laburistët dhe konservatorët mund të mësojnë nga leksioni i madh i këtyre zgjedhjeve” – tha Farage në Southampton, pak pas daljes së rezultateve.

Europa ka mbetur në udhëkryq. Dalja duket më e avashtë se kurrë dhe për momentin qytetarët europianë duken se nuk janë dakord për shumë gjëra. Liderët e Europës nuk mund t’ja lejojnë vetes të jenë të vetëkënaqur. Ajo që këto rezultate tregojnë është një boshllëk lidershipi që duhet mbushur. Lufta për t’ja dalë nuk do të jetë dhe aq e pëlqyeshme.