OSBE/ODIHR kryqzojnë Bashën: Opozita e dhunshme, frikësoi popullin të shkonte në votime

OSBE- ODIHR ka dalë në një konferencë paraprake lidhur me zgjedhjet e 30 qershorit.

Shefja e OSBE- ODIHR, Audrey Glover lexoi një fjalim të fortë ku konstatoi se qytetarët nuk kishin mundësi zgjedhjeje, ishin nën presion nga të dyja palët dhe e gjitha kjo çoi në një klimë të rëndë. Nga ana tjetër, Glover tha se që nga momenti që vendosi të dalë nga Parlamenti, opozita manifestoi protesta të dhunshme ndërsa pohoi se një pjesë e madhe e mediave janë të pozicionuara për shkak të interesave të pronarëve që nuk i japin autonomi redaktorëve.

FJALA E PLOTË ZBARDHUR NGA NEWSBOMB.AL:

‘Këto janë zgjedhjet e katërmbëdhjeta që OSBE-ODIHR vëzhgon në këtë vend. Ne kemi mbërritur këtu që në 23 maj më pas kanë ardhur edhe vëzhguesit afatgjatë e afatshkurtër.

Ne vëzhgojmë të gjithë procesin se ajo që ndodh para është po aq e rëndësishme sa ajo që ndodh gjatë zgjedhjeve apo më pas. ne jemi këtu pa asnjë ide të paracaktuar apo agjendë të fshehtë, jemi të paanshëm plotësisht dhe lemë faktet të flasin.

Ne nuk na intereson kush i fiton zgjedhjet. Ne i vlerëosjmë ato në bazë të standarteve. Zgjedhjet lokale të 30 qershorit u mbajtën pa marrë parasysh interesat e eleektoratit. Opozita vendosi mos marrë pjesë në zgjedhje ndërsa qeveria ishte e vendosur t’i mbante pa opozitën. Në këtë klimë, zgjedhësit s’patën mundësi reale për të zgjedhur. Në 31 bashki nga 61 gjithsej kandidatët garuan pa kundërshtar. Pati pretendime të besueshme se ishin në presion nga të dyja palët. Përplasjet politike cuan në pasiguri juridike dhe shumë vendime të administratës zgjedhore u morën duke patur parasysh garantimin e zgjedhjeve. Pozitive ishte që votimi u zhvillua në mënyrë të qetë dhe paqësore.

Më në hollësi: Ishin zgjedhje me qëllim që votuesit të zgjidhnin kryetarët e tyre të bashkive dhe u zhvilluan në në mjedis tejet të ngarkuar politikisht. Opozita u tërhoq nga Parlamenti në muajin shkurt dhe nuk mori pjesë në zgjedhje me qëllim rrëzimin e kryeministrit. Qysh atëhere opozita ka zhvilluar protesta disa prej të cilave kanë qenë të dhunshme. Presidenti nxori dekret me qëllim shtyrjen e zgjedhjeve, kryeministri qe i vendosur të vazhdonte me mbështetjen e parlamentit. KQZ vazhdoi me përgatitjet. Më 14 qershor kryetarët e 27 bashkive u kërkuan KZAZ-ve të lironin ambientet e mara për zgjedhjet. Dhe që nga ai moment disa prej tyre u shkatërruan të tjerat u mbyllën dhe u bënë jofunksionale.

Më 21 qershor kryetari i KQZ tha se do akreditonte vëzhguesit ndërkombëtarë përfshirë 140 vëzhguesit tanë por e gjitha kjo e ka cuar popullatën në një situatë konfuze.

Dhe më lejoni të bëj një pyetje: Përse bëhen zgjedhjet, për politikanët apo votuesit? Unë jam e bindur se në zgjedhje pjesëmarrësi më i rëndësishëm është votuesi, zgjedhjet bëhen që njerëzit të zgjedhin. Zgjedhësit duhet të jenë në gjendje të votojnë lirshëm për kandidatin që ata zgjehdin pa asnjë lloj presioni, të jenë të sigurtë se vota e tyre do ruhet e numërohet si duhet, kandidatët duhet të kenë akses të barabartë në media, zgjedhjet duhet të jenë të mirëorganizuara dhe funksionale në të gjitha nivelet dhe në përputhje me të gjitha ligjet. Duhet të ketë edhe një gjykatë funksionale që të shqyrtojë ankesat dhe apelimet e kandidatëve dhe zgjedhëve. Por si funksionoi procesi zgjedhor në praktikë?

Dukeqenë se një sërë partish koalicionesh arritën të dilnin me kandidatë, tërheqja e partive opozitare e kufizoi mundësinë që votuesit të zgjidhnin kandidatët e tyre. KQZ ndonëse e rriti numrin e garuesve, here herë e interpretoi në mënyrë kreative ligjin dhe nuk ishte transparente.

Në total për 61 bashkitë u regjistruan 97 kandidatë bashkie. Gjithsesi në 31 bashkitë ku në fletën e votimit ishte vetëm një emër, kandidatët nuk patën kundërshtar. Kodi Zgjehdor parashikon përfaqësim të balancuar. Megjithatë, refuzimi fillimisht nga partitë opozitare për anëtarë në KQZ dhe KZAZ e kombinuar me interpretimin dhe përfaqësim të pabalancuar. Në këtë mënyrë qëllimi i ligjit për të siguruar një lloj balance në komisione nuk u përmbush. Ditën e zgjedhjeve, përgatitjet vazhduan. Megjithatë kryetarët e bashkive të opozitës u dërguan letra KZAZ-ve duke i urdhëruar të linin ambientet. Në vende si KAmza, Kavaja, Klosi, Kukësi, Tropoja, Mati, Shkodra, Vora, pati tentativa për ta hequr administratën zgjedhore nga zyrat e saj dhe kjo coi në përplasje të dhunshme, zjarrvënie dhe shkatërrim të materialeve zgjedhore. Si rrjedhojë KQZ-së iu desh të ndryshonte vendin e më shumë se 200 qendrave të votimit. ka një numër të madh organesh mediatike që janë të pozicionuara si rrjedhojë e interesave të pronarëve të tyre. Kjo shkakton në ndërhyrje të drejtpërdrejtë në autonominë e redaktorëve.

Por le të shohim se c’do të thotë kjo për votuesin. Në gjysmën e bashkive ku opozita u tërhoq, votuesit s’kishin mundësi të zgjidhnin. Administrata lokale në disa vende nuk bëri punën e vet për të siguruar të drejtën e votuesve për të zgjedhur përfaqësuesin e tyre. Përvec kësaj, media nuk pati pavarësi dhe u fokusua te kriza politike. Kuadri ligjor mund të ofronte një bazë të shëndoshë për mbajtjen e zgjedhjeve por kjo kërkon vullnetin e aktorëve politikë. Tërheqja nga zgjedhjet e opozitës dhe dhuna e tyre për të ndikuar në mospjesëmarrje, kombinuar edhe me një media të polarizuar coi në një atmosferë paparashikueshmërie. pamë prova se votuesit ishin në presion nga të gjitha palët politike. Kjo nuk e ka lejuar votuesin të votojë i lirë dhe i mirëinformuar. Kjo cënoi besimin e votuesve megjithatë pavarësisht pasigurisë zgjedhjet u mbajtën dje. Nëse morën apo nuk morën pjesë votuesit dje në zgjedhje, ata duhej të trajtoheshin të gjithë me respekt. Aktorët politikë duhet të punojnë në emër të të gjithë qytetarëve jo vetëm ata që i mbështesin. Ne do hartojmë raportin tonë për dy muaj, do përmbajë rekomandime. Ne i urojmë Shqipërisë sukses në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike dhe u kërkojmë aktorëve të punojmë në emër të të gjithë qytetarëve të këtij vendi.’