INTERVISTA/ Tirana ime… nga autobusi i Unazës

Aleksandër Filipi ka një mënyrë interesante të shikimit të tij në pikturën urbane. “Vizatimi , unë mendoj se më jep më shumë mundësinë e arritjes së atyre ideve që unë dua të realizoj. Përjetimi me shqetësim të sinqertë të problemeve në rastin tim transformohet në tablo kompozicionale që duken origjinale por që më ndihmojnë të shpreh atë që dua të realizoj sa më qartë , pavarësisht prej transformimit të imazhit real. Dua të them që megjithëse në natyrë nuk ndodh kurrë ashtu si zhvillohet ngjarja në këto tabllo , por duke qenë se mendimi është real , i bënë ato të tingëllojnë të vërteta. Kështu mendoj se ka ndodhur me tablotë “ Përpjekja “ , “ Sizifianë “ , “ Diogjeni “ etj., shprehet ai për Milosao.

Z. Aleksandër, ju realizuat një ekspozitë që është përcjellë shumë mirë në publik, pasi komunikoni shumë mirë me pjesën urbanë dhe përditmërinë e qytetit tonë. Pse e ndërtoni metaforën tuaj me realitetin urban?
“Tablotë e kësaj ekspozite janë me motive të zakonshme nga Tirana e sotshme , të cilat unë i shikoj përditë gjatë rrugës nga shtëpia për në studio, ndaj edhe qëndrimi dhe përpunimi kompozicional i tyre është i lidhur emocionalisht nga pika e pamjes që unë vështroj nga autobuzi i unazës .
Dëshira ishte që këto tablo të ishin kompozime ku të ndihej fryma e dashurisë dhe e mallit për ketë qytet, ku shpresat dhe ëndrrat kërkojnë të bëhen të arritshme .
Në fakt unë jam prezantuar përpara opinionit me tablonë kompozicionale dhe kisha kohë që përpiqesha të realizoja disa peizazhe në mënyrë që gjuha shprehëse dhe elementët stilistike që tashmë janë bërë të njohura në kompozimet e mia të ishin në unitet dhe me peizazhin . Peizazhi urban me jepte më shumë këtë mundësi dhe besoj që ky cikël me tablo të kompozuara dhe përpunuara në studio të plotësojë akoma më shumë identitetin tim krijues .
Sfondin abstrakt gati monokrom , ku vizatohen me linja ekzakte , element të ndryshëm herë si metafora e herë si një lojë abstrakte, unë i përdor si një kontekst bashkëkohësie mbi të cilin zhvillohet ngjarja , në rastin e kompozimeve me figura njerëzore të trajtuara me volum penelata të zhdërvjellët dhe kolorit intensiv dhe në peizazhet e kësaj ekspozite përdor të njëjtën gjuhë shprehëse , ku motivi kryesor janë pemët në shumicën e kuadrove , të cilat zhvillohen si personazhe me karaktere të ndryshme në sfondin e një qyteti modern”.

Jeni rikthyer në Galerinë e Artëve. Çka do të thotë për një piktor shqiptar të rikthehet në Galeri pas kaq shumë vitesh? A duhet të jetë shteti më i vëmendshëm për artistët dhe si ju është dukur ky mandat i Ministrisë së Kulturës?
“Në vitin 1992 me 1-15 tetor unë çela ekspozitën e parë vetjake në Galerinë Kombëtare me 23 tablo kompozicionale , pra kjo është e dyta në këtë institucion që është më i rëndësishmi për artet pamore në vend .
Gjatë kësaj kohe kam realizuar ekspozita të tjera vetjake si p.sh. : 1996 në Ambasadën e Komunitetit Europian në Tiranë apo ekspozita me dy koleget e mi Gazmend Lekën dhe Besim Tulen ku secili nga ne kishte ekspozuar në një sallë më vete pothuaj 3 ekspozita personale në të njëjtën kohë në galerinë FAB .
Pjesëmarrja ime ka qenë prezente dhe në ekspozita kolektive si tek : “Nëntori “ që sivjet ka edicionin e 19 të saj . Në ekspozita vjetore të organizuara nga Galeria e Artëve e Fierit , Beratit etj. Por realizimi i një ekspozite personale në GKA është shumë e rëndësishme për një artist dhe kjo për rastin tim u bë e mundur falë mbështetjes së Drejtorit të GKA z. Artan Shabani .
Unë mendoj se gjithmonë shteti duhet të jetë i vëmendshëm për nxitjen dhe zhvillimin e veprimtarive artistike aq me tepër sot kur integrimi i vendit në Europë e bën akoma më të domosdoshëm këtë problem, pasi arti dihet që është prezantuesi më i mirë i nivelit kulturor të një vendi”.

Jeni shumë origjinal sa i përket kompozicionit me metaforën e jetës së përditshme, që mund ta lexosh dhe direkt por edhe më shtresëzime. A kumtoni gjithnjë mesazhe me anë të punëve tuaja?
“Koha që në jetojmë me ngjarjet dhe problemet që mbart është frymëzimi im për të realizuar veprat e mia, të cilat herë flasin më direkt si në tablotë me motive urbanë, e herë indirekt në tablotë ku problemi bashkëkohor dhe ideja realizohen si një deduksion logjik i fenomeneve që ndodhin në realitet si p.sh., : “ Remi “ , “ Përpjekje “ , “ Antequam Mose “ , etj.”.

Si mund të dallojë një shikues që nuk e njeh veprën tuaj evoluimin urban dhe njerëzor shqiptar përmes tablove tuaja?
“Në veprat e mia me motive urbane trajtohen subjekte nga jeta e përditshme ku do përmendja
“Trotuar “ , “Gajdexhiu “ , “ Përhumbje në Lojë “ , “ Urbanë ( Triptik ) “ etj . Besoj që ajo që përben veçoritë e këtyre tablove është theksimi i individualitetit të personazheve si tipa dhe karaktere , por edhe si veshje të sotshme , të cilët lëvizin pa komunikuar njëri me tjetrin në drejtime të ndryshme , në një mjedis abstrakt që të kujton emocionalisht arkitekturën moderne e urbane të qyteteve të sotshme ,ndryshe nga mëparë ku shoqëria kishte si doktrinë kolektivizmin e shoqërisë dhe personazhet lëviznin në tablo me të njëjtën ide”.

Jeni një vizatues shumë korrekt dhe i saktë e disa herë përcillni dhe tema shumë filozofike përmes një abstragimi kompozicioni. A mendoni se piktura e ditëve tona i ka braktisur disi kanonet fillestare të pikturës?
“Vizatimi , unë mendoj se më jep më shumë mundësinë e arritjes së atyre ideve që unë dua të realizoj. Përjetimi me shqetësim të sinqertë të problemeve në rastin tim transformohet në tablo kompozicionale që duken origjinale por që më ndihmojnë të shpreh atë që dua të realizoj sa më qartë , pavarësisht prej transformimit të imazhit real. Dua të them që megjithëse në natyrë nuk ndodh kurrë ashtu si zhvillohet ngjarja në këto tabllo , por duke qenë se mendimi është real , i bënë ato të tingëllojnë të vërteta. Kështu mendoj se ka ndodhur me tablotë “ Përpjekja “ , “ Sizifianë “ , “ Diogjeni “ etj.,
Nuk besoj se piktura e ditëve tona ka braktisur kanonet e piktures . Ndodh vetëm përpjekja për të zbuluar atë çfare është më bashkëkohore . Eksperimentet e ndryshme janë shprehje e këtyre përpjekjeve .
Shekulli i XX përjetoi dhe provoi tendenca dhe rryma nga më të ndryshme në fushen e pikturës dhe këto eksperienca të mrekullueshme sot i shërbejnë artistit që krijimtaria e tij të jetë më e pasur dhe me mundësi më të gjera për t’u shprehur .
Unë mendoj se piktura ka mundësi të pafundme dhe kuadri dy-dimensional ka hapësirë të pakufizuar për të shpikur gjithmonë mënyra origjinale dhe konceptime të reja bashkëkohore . Zhvillimet e tendencave të tjera alternative në artet pamore , mendoj se e ndihmojnë dhe pasurojnë mendimin dhe gjuhën e pikturës së sotshme . Ashtu si romani i sotshëm ndryshon në raport me letërsinë e një shekulli më parë duke qenë me konciz dhe duke e pastruar gjuhën shprehese nga elementët përshkrues e narrativ të panevojshem ashtu edhe piktura vjen më e qartë për të transmetuar më direkt idenë që ka autori dhe të pastruar nga elementë të panevojshëm , që nuk i shërbejnë mendimit kryesor .
Unë mendoj se një artist përveç ndjesive emocionale që transmeton është njëkohësisht edhe një fenomen intelektual, që duhet të dijë mirë të analizojë dhe të mbajë qëndrim ndaj çdo problemi”.