Vaxhid Veli Morina, 3 vjeç, viktimë e radhëve partizane

Vaxhid Veli Morina, 3 vjeç, u bë viktimë e frikës që e krijuan aradhet partizane duke ndezur shtëpi e plevica. Përndryshe familja e Veli Avdyl Morinës u zgjerua edhe gjatë kohës së monizmit, ndërsa xhaxha Veliu, ndonëse bujk me profesion, ai ishte enciklopedi në vete për fshatin Topanicë. Veliu vdiq në moshën 94-vjeçare dhe përjetoi pavarësinë e Kosovës.
Forcat vullnetare shqiptare që mbronin kufirin në anën e Bujanocit, të cilat brigadat serbo-çetnike të ndihmuara nga njësitë bullgare arritën që vullnetarët pa armatim të mjaftueshëm e organizim jo të duhur t’i zmbrapsin duke lëshuar kufirin dhe brigadat të ashtuquajtura partizane pushtuan Bujanocit e Tërnocin dhe nga frika se në Grykën e Konçulit do të sulmohen nga forcat vullnetare shqiptare, ato marshuan nëpër malet e Tërnocit duke dalë në lagjen e Kërshlanëve të Hodonocit. Në mbrëmjen e 15 nëntorit të vitit 1944, në këtë lagje, për arsye ende të pasqaruara, partizanët serbo-çetnikë ndezën disa shtëpi. Tymi dhe flaka e këtyre shtëpive u hetua nga fshatra të shumta të kësaj ane, andaj kjo gjë shumë shpejt u përhap edhe në fshatrat tjera që nuk kishin vështrim okular të kësaj lagjeje. Në fshatin Topanicë këtë lajm e sollën disa fshatarë të Hodonocit. Me të marrë këtë lajm topanicasit u mobilizuar për t’u larguar nga fshati.

Vajza e Asllan Morinës (ka qenë kryetar komune në Ropotovë të Madhe) Mevlyde Morina-Kurteshi (e lindur më 25 tetor 1932), thotë:

Atë natë (15. XI. 1944) sa ramë për të fjetur na zgjuan dhe dikush me qerre të tërhequra me kafshë e dikush edhe këmbë me pak plaçka në duar, u nisëm në drejtim të Koretinit. Deri te lumi u renditën shumë qerre, në të cilat, pos pak plaçkave, ishin edhe gratë, fëmijët e pleqtë. Ne ishim pas qerres së Veli Avdyl Morinës kur arritëm për të kaluar lumin, shtrati i të cilit ishte i mbushur tej mase me ujë. Duke kaluar lumin u dëgjua klithma e gruas së xhaxha Veliut, Humës, e cila në duar kishte një djalë tri ditësh: – Djali më ra në ujë!

U mblodhën burrat dhe filluan ta kërkojnë fëmijën, por kërkimi bëhej në kohë të vështirë. Ishte terr e të rrallë ishin ata që kishin ndonjë fanar, pastaj niveli i ujit ishte i madh dhe i shpejtë. E gjetën nja 100 metra më poshtë se ku kishte rënë në ujë, por Vaxhidi 3 vjeç kishte vdekur. Kjo vdekje i brengosi të gjithë, por ne vazhduam rrugën e xhaxha Veliu me djalin e vdekur u kthye për në fshat.

Në këtë natë skëterrë, kolona e topanicasve në hyrje të fshatit Koretin ktheu në të majtë drejt Lagjes së Dubovëve, me qëllim që nëpër Drenoc e Ropotovë të Madhe të arrijnë në Përlepnicë, ku shumica kanë farefisni. Në kodrinën afër Përlepnicës agoi dita e 16 nëntorit të vitit 1944. Përderisa kolona e topanicasve hapëronte drejt Përlepnicës, kolona e partizano-çetnikëve një rruge tjetër marshonte drejt Gjilanit, ditë kjo (16 nëntor 1944) që edhe gjatë kohës së komunizmit shënohej si dita e çlirimit të Gjilanit e Anamoravës në përgjithësi. Në u detyruam të shpejtojmë, – rrëfen Mevlyde Morina-Kurteshi, – sepse gruaja e vëllait të Adilit, Ylfetja, ishte shtatzënë dhe ndiente dhembje të madhe. Me të mbërritur në shtëpinë e vajzërisë së saj, ajo lindi djalin Sadikun. Këtu qëndruam dy ditë dhe u kthyem sërish në Topanicë. Në hyrje të fshatit rojat partizano-çetnike që i kishte instaluar pushteti i ri kontrollonte të gjitha qerret duke kërkuar armë e ku me e dijtë çka tjetër. Për fatin e kësaj familjeje një fëmijë i vogël nga të ftohtit apo nga uria, filloi të qante më të madhe. Nga dhembja e fëmijës apo nga mosdurimi i klithmave të tij, qerren tonë nuk e kontrolluan, thotë bashkëbiseduesja, – dhe shkuam në shtëpi. – Por për meshkujt madhorë filloi e zezë dita: merreshin në biseda; maltretoheshin për pjesëmarrje në mbrojtje të kufirit; për bashkëpunim me pushtetin italian e të ngjashme. Për këtë shkak Adil Asllan Morina u regjistrua në aradhet vullnetare partizane për të luftuar në frontet e ndryshme kundër gjermanëve, që ende silleshin nëpër Ballkan. I rreshtuar në këto aradhe, ai arriti në Përlepnicë, ku shkoi dhe e pa djalin e vet Sadikun dhe vazhdoi rrugën për në frontet e luftës të cilat zhvilloheshin sipas programit të të ashtuquajturës Ushtria Nacional Çlirimtare e Jugosllavisë. Ai u vra në Frontin e Sarajevës në moshën 27-vjeçare, duke e lënë djalin Sadikun që të rritet pa e njohur pamjen e babait të vet.

Vaxhid Veli Morina, 3 vjeç, u bë viktimë e frikës që e krijuan aradhet partizano-çetnike duke ndezur shtëpi e plevica. Përndryshe familja e Veli Avdyl Morinës u zgjerua edhe gjatë kohës së monizmit, ndërsa xhaxha Veliu, ndonëse bujk me profesion, ai ishte enciklopedi në vete për fshatin Topanicë. Veliu vdiq në moshën 94-vjeçare dhe përjetoi pavarësinë e Kosovës.