“Me këto 5 çështje, Basha mund t’i fitojë zgjedhjet”

NGA PREÇ ZOGAJ

Sa herë afrohen zgjedhjet, qofshin vendore, qofshin parlamentare, disa media dhe individë pranë qeverisë fillojnë të bëjnë llogari sa deputetë do të fitonin partitë dhe koalicionet në vend, duke marrë parasysh rezultatin e tyre në zgjedhjet e kaluara. Mbi këtë bazë prodhojnë lajmin e gëzuar se shumica do të fitojë përsëri! Gjë më idioteske në rrafshin parashikues vështirë se mund të gjesh. Ç’kuptim ka të “kalkulosh” një gjë të kalkuar nga zgjedhjet e përfunduara katër vjet më parë, që është vetë realiteti i kompozimit politik të Kuvendit në fuqi? Një shumicë është në pushtet, pikërisht sepse ka fituar në zgjedhjet e fundit. Për asgjë tjetër. Kjo nuk do të thotë kurrsesi se ajo do të fitojë përsëri, për këtë shkak, në zgjedhjet e reja. Po të ishte kështu, nuk do të kishin kuptim zgjedhjet. Të cilat ekzistojnë pikësëpari për t’u dhënë shprehje me votë ndryshimeve që pësojnë vlerësimet e zgjedhësve për qeverinë nga zgjedhjet në zgjedhje, parapëlqimeve të reja për aktorët dhe forcat politike, vendimit të tyre eventual për të larguar nga pushteti qeverinë në fuqi, duke sjellë në pushtet opozitën. Historia e demokracisë perëndimore është ndër të tjera historia e rrotacionit të pandërprerë të pushtetit. Edhe historia e demokracisë sonë në këtë rrugë ecën. Kemi njohur edhe ne dy rrotacione klasike të pushtetit: në vitin 2005 kur PD me aleatët e saj të qendrës së djathtë rikthehet në qeveri, ndërsa PS me aleatët e saj të së majtës kalon në opozitë dhe në vitin 2013 kur ndodh e kundërta: largohet qeveria e Berishës dhe vjen kjo e Ramës me Metën.

Lind pyetja: Kur është kështu, pse e bëjnë këtë idiotësi “sondazhistët” pranë qeverisë? Përveçse për të bërë ndonjë diversion të vogël brendapërbrenda koalicionit qeveritar, duke dashur të paralajmërojnë -kërcënojnë Metën se po dole vetëm në zgjedhje, do të të hajë ujku, qëllimi kryesor është të krijojnë atmosferën e fitores së padiskutueshme, të garës së përfunduar qysh tani në favor të Ramës me shokë. Këtij qëllimi i prin çdo ditë me prononcimet dhe makinerinë e tij propagandistike vetë Kryeministri i vendit, që deklaron qesim, jo si një dëshirë apo synim, por si një fakt të padiskutueshëm fitoren e tij dhe humbjen e opozitës. Duke u marrë zgjedhësve paradhënie, në rrafshin deklarativ për momentin, pikën më të fortë të sovranitetit të tyre në demokraci: vendimin për votën. E gjithë kjo për të shkurajuar opozitën, për të goditur shpresën dhe optimizmin e zgjedhësve që duan largimin e kësaj qeverie. Kjo është një strategji mashtrimi dhe trushplarjeje, që do të vijë duke u përforcuar me sondazhe të fabrikuara, me truke dhe gjetje të tjera, sa më shumë të afrohet dita e zgjedhjeve. Në thelbin e saj, ajo drejtohet kundër zgjedhjeve të lira e të ndershme, të cilat, nga natyra, për vetë faktin se janë zgjedhësit dhe vetëm ata që vendosin, mbeten të hapura dhe mbajnë brenda një enigmë deri në ditën e fundit.

Po ku janë dhe sa shanse kanë realisht palët politike në vend për të fituar zgjedhjet e 18 qershorit? Kjo nuk është e lehtë të thuhet me njëfarë sigurie. Ca më pak me shifra. Edhe po të kishim institucione sondazhesh serioze, të certifikuara, që nuk i kemi. Pse? Sepse, siç po nënvizohet në shumicën e analizave që bëhen sot në Perëndim, zgjedhjet kanë hyrë në një gjendje paparashikueshmërie; zgjedhjet reale kanë prodhuar e po prodhojnë gjithandej rezultate të ndryshme e tepër të ndryshme me ato që kanë parashikuar sondazhet. Individët po tregojnë se janë më të lirë në dhomën e fshehtë. Sondazhet kanë marrë virus. Po konsiderohen zgjatime dhe vegla të establishmentit. Kjo u pa qartë në zgjedhjet e fundit në SHBA, ku deri dy javë para zgjedhjeve kandidati që rezultoi fitues, Presidenti Donald Tramp, jepej mbi dhjetë pikë prapa rivales Hillari Klinton.

Nuk ka asnjë arsye që kjo tendencë e përbotshme, domethënë paparashikueshmëria, të mos ketë mbërritur apo të mos jetë duke mbërritur edhe në Shqipëri. Në këtë kontekst, maturia është këshilltarja më e mirë. Por kjo nuk do të thotë të mos bëjmë analiza dhe prognoza, duke u mbështetur në fakte dhe elemente që peshojnë në gjykimin e njerëzve për qeverinë dhe opozitën. Është një punë që do të na shoqërojë përgjatë gjithë këtyre muajve deri në zgjedhje. Sa për të filluar, nëse flasim për opozitën -kam parasysh një opozitë të fortë e reale, si kjo që kemi dhe jo një opozitë dekorative- ajo ka përherë shanse të mëdha për të fituar zgjedhjet. Kjo është sa parimore për opozitën e çdo kohe, aq edhe konkrete për opozitën e sotme të drejtuar nga Lulzim Basha. Kjo opozitë ka bërë dhe vazhdon të bëjë detyrën e saj numër një për të kontrolluar qeverisjen, për të kundërshtuar me forcë gjithçka që ajo e konsideron të gabuar, të padrejtë apo të dëmshme nga këndvështrimi i saj, për të denoncuar me fjalë apo në rrugë ligjore dhe për të demaskuar me fakte dhe prova afera të korrupsionit dhe shpërdorimit të pushtetit nga vetë qeveria apo klientët e saj. Kjo opozitë ka autorësinë e identifikimit përmes përballjes të kriminalizimit të pushtetit, që po rrezikonte të merrte peng të ardhmen e vendit. Po kjo opozitë dhe vetë shefi i saj Basha janë protagonistë të përgjigjes ligjore konsensuale që iu dha këtij rreziku me ligjin e dekriminalizmit. Opozita e sotme ka ofruar herë pas here bashkëpunim dhe konsensus me shumicën për të mirën e përbashkët. Ajo ka dhënë kontribute dhe ka paraqitur alternativa më shumë se ka qenë zakon për opozitat e këtij vendi. Ajo ka luajtur një rol për të korrigjuar Reformën në Drejtësi, duke e sjellë në parametrat e standardeve të Venecias. Ajo ka paraqitur disa herë amendamente për buxhetin dhe për çështje të tjera me ndjeshmëri të lartë publike, siç janë ato të çmimit të energjisë elektrike, e tjerë. Kjo opozitë ka përgatitur një program të plotë zhvillimi, që po e konsulton me publikun para se t’i japë formë përfundimtare. Në planin e marrëdhënieve me publikun e gjerë, kjo është opozita që promovon prej më shumë se tre vjetësh dhe përpiqet të zbatojë për aq sa i takon parimin e demokracisë pjesëmarrëse, të konsultimit dhe konsiderimit të qytetarëve, parim i cili po fiton një terren të gjerë zbatimi në mbarë botën demokratike, së fundi në fitoren e Presidentit të SHBA, Donald Tramp. Në planin e jetës së brendshme të PD-së, Lulzim Basha ka ngulmuar të krijojë një parti me letra, një parti të hapur të njerëzve të lirë, të mendimit të lirë, të votës së lirë, të gërshetimit të përvojës me përtëritjen, të kontributeve historike me prurjet e reja. Ka një pikë që mbetet e dobët në këtë rrafsh: kjo linjë nuk e ka shkundur, si i thonë fjalës, fund e krye partinë; diku bllokohet në udhëtimin e saj nga mendësitë e vjetra të mbylljes, uzurpimit, antikonkurrencës. Një pikë tjetër e diskutueshme, që mund ta penalizojë PD-në, ka të bëjë me ravijëzimin e ngadaltë dhe të paqartë të ekipit Basha. Kjo është një çështje që do të marrë formë me listën e re të kandidatëve për deputetë. Me një program të mirë, ku priten të precipitojnë katër-pesë synime konkrete të mëdha, me një lider të ri si Basha, me një listë të mirë, me një fushatë të mirë dhe me një situatë të marrëdhënieve me jashtë, që favorizon dukshëm PD-në për aq sa ndikojnë këto marrëdhënie në votën e qytetarëve shqiptarë, opozita ka shanse të mëdha për të dalë fituese në zgjedhjet e kësaj vere. Gjithnjë duke marrë të mirëqenë faktin se do të jenë të lira e të ndershme.

Por nuk mbaron këtu. Siç ndodh në të gjitha garat elektorale, dështimet dhe dobësitë e qeverisë e ndihmojnë opozitën. Pavarësisht se kjo e mbështet suksesin në punën e saj. Në nivelin makro të shikimit të gjerave, unë nuk shoh ndonjë element të qenësishëm që të favorizojë një mandat të dytë të Edi Ramës, përveç precedentit, pra faktit se dy qeveritë e mëparshme kanë qëndruar në pushtet tetë vjet secila. Ky, sigurisht, nuk mund të jetë një rregull. Qeveritë mund të rrinë më shumë kur kanë një bilanc shumë pozitiv dhe mund të ikin qysh në mandatin e parë kur nuk kanë mbajtur premtimet. Në vendin tonë, për vetë mënyrën autokratike si e kanë interpretuar dhe vazhdojnë ta interpretojnë pushtetin fitimtarët, ata kanë ndeshur në vështirësi të mëdha për të marrë një mandat të dytë. Në zgjedhjet e vitit 2001, socialistët morën shumë mandate nga gjykatësit e tyre në gjykata. Një mandat i dytë ka qenë i sforcuar, në kufirin e së mundshmes, edhe për një qeveri me bilanc të papërsëritshëm, si ajo e Berishës në vitet 2005-2009. Akoma më të vështirë do ta ketë qeveria aktuale, e cila në fund të katër viteve nuk do të ketë ndonjë gjë me peshë të autorësisë së saj për të treguar, përveç qendrave të disa qyteteve, të cilat opozita i ka konsideruar investime luksi dhe burime korrupsioni. Disa punë të tjera, që ajo i reklamon pa pushim, janë fragmentare dhe selektive, si për shembull prishja e ndërtimeve pa leje. Rama dhe qeveria e tij e shohin distancën e madhe midis premtimeve dhe realizimeve. Nuk është rastësi që në propagandën e tyre po zë një vend gjithnjë e më të madh nxirja si para katër viteve e qeverisë së mëparshme, mesazhi drejtuar shqiptarëve se do të ishit më keq po të mos kishim ardhur ne! Për herë të parë kemi një bilanc që mbështetet në pandehma të tilla, që nuk provohen kurrë. Mungesa e një bilanci pozitiv bindës i kthen vetvetiu në pikën e nisjes. Duken sikur për katër vjet janë marrë me marrjen e pushtetit, me përgatitjet për të filluar punë. Kjo është një svisto qesharake. E vërteta është se kanë qenë në pushtet. Janë në pushtet. Janë pasuruar për vete, kanë pasuruar miqtë e shokët me koncesione pa garë, me tendera pa garë, me shërbime publike që paguhen kudo nën dorë. Kanë një bilanc gjithsesi që, kur vjen fundi, mbetet vetë koncentrati i një qeverie. Numri i shqiptarëve që kanë mundur të ikin apo duan të ikin nga Shqipëria gjatë qeverisjes së sotme është kthyer në nivelet e viteve të para të daljes nga regjimi i vjetër. Shqipëria u bë më e pajetueshme sesa ishte. Kjo u vë kapakun gjithë të tjerave. Dështimi i qeverisë shton më tej shanset e opozitës për të fituar. Por shanset nuk janë vetë fitorja. Midis shanseve dhe fitores, ka një mrekulli pune./panorama