“Pensioni familjar, masa e përfitimit dhe kushtet që duhen plotësuar”

Eksperti për pensionet, Fadil Kepi, ka sqaruar kushtet për të përfituar pension familjar. Sipas tij, fëmijëve e mbetur jetimë në moshë të mitur u takon që të përfitojnë gjysmën e pensionit të babait deri në moshën 25 vjeç. Në komunikimin e përjavshëm me qytetarët në Radio Tirana, Kepi ka sqaruar procedurën e aplikimit që ndiqet dhe dokumentacionin që duhet dorëzuar në ISSH.

“Për të marrë këtë pagesë, duhet dërguar pranë sigurimeve shoqërore libreza e punës së bashkëshortit të ndjerë, certifikata e gjendjes familjare, fotokopja e kartës së identitetit dhe vërtetim i pagës nga 1.1.1994 deri në ditën që ka ndërruar jetë, pavarësisht nëse ka punuar në sektorë shtetërorë apo privatë”.

Ndërsa gruaja e përfiton pensionin e burrit kur të ketë mbushur moshën 55 vjeçe. Deri atëherë ka të drejtë të punësohet ose mund të trajtohet me ndihmë ekonomike. Në përgjigje të interesit të qytetarëve, specialisti për sigurimet shoqërore ka sqaruar edhe kushtet që duhet të plotësojnë minatorët për të dalë në pension.

Përveç moshës 55 vjeç, kriter është që të kenë minimalisht 12 vjet e 5 muaj punë në nëntokë. Veç kësaj, në fokus janë vënë edhe pagesat për arsimtarët, pensionet e pedagogëve, vitet kontributive të plotësuara me laps, si edhe trajtimi apo mbështetja që ofrohet për të dënuarit pasi kanë lënë qelinë.

PENSIONET E PEDAGOGËVE

Profesorët dalin në pension në moshën 68 vjeç. Ndërsa asistentëprofesorët, drejtuesit e kërkimeve shkencor, docentët, dalin në pension 65 vjeç. Vetëm akademikët dalin në pension në moshën 75 vjeç. Të zëvendësosh një profesor në universitet nuk është shumë e lehtë, ndajë dhe rektori i universitetit e ka në kompetencë ta mbajë me kontratë, përkatësisht 3-mujore, 6-mujore, ose 1- vjeçare, me të drejtë përsëritjeje. Përveç pensionit të plotë, profesorët përfitojnë edhe pension suplementar, në masën 1.1 të pagës mesatare referuese. Ligji përcakton që kur ndërron jetë burri, gruaja mund të zgjedhë për të përfituar ose pensionin e vet, apo gjysmën e pensionit të bashkëshortit.

PENSIONET E ARSIMTARËVE

Nga dita që shkurtohet vendi i punës, arsimtarët kanë të drejtë të marrin pagesë papunësie, e cila është 11 mijë lekë të rinj në muaj, nëse ka 10 vite që punon. Kjo pagesë do të përfitohet deri në momentin që mbushet mosha për të dalë në pension. Kjo periudhë 1-vjeçare konsiderohet si vjetërsi pune dhe llogaritet për efekt pensioni. Ka edhe një rrugë tjetër që mund të ndiqet. Të gjithë atyre që u shkurtohet vendi i punës dhe janë në prag të daljes në pension, mund të përfitojnë pension të reduktuar. Por masa e pensionit ulet me 0.5% për çdo muaj deri sa të mbushet mosha.

PENSIONI I REDUKTUAR

Gjatë vitit 2017, femrat dhe meshkujt që nuk janë të papunë dhe nuk janë punëdhënës, legjislacioni krijon një hapësirë që të dalin 3 vite përpara në pension. Nëse dalin tri vite përpara mbushjes së moshës së pensionit, përfitimi mujor reduktohet me 7 për qind në vit, pra gjithsej me 21 për qind. Ndërsa ata që duhet të dalin dy vjet përpara, masa e pensionet reduktohet me 14% në dy vite. PENSION I PJESSHËM Ata të cilët plotësojnë moshën këtë vit për të dalë në pension, por nuk i kanë plotësuar vitet e kontributive, pra kanë më pak se 36 vite, kanë dy opsione: ose do të përfitojnë pension të pjesshëm, ose të plotësojnë vitet e mbetura nëpërmjet skemës së sigurimit vullnetar.

VITET KONTRIBUTIVE ME LAPS

Në vendimin e Këshillit të Ministrave me numër 482, datë 29.06.2016, thuhet se të gjitha vitet kontributive të plotësuara me laps të konsiderohen të rregullta dhe pensionistët të mos dërgohen në gjyq. Po ashtu, në rast se një pensionist fiton gjyqin e shkallës së parë, sigurimet shoqërore nuk kanë të drejtë ta dërgojnë në Gjykatën e Apelit dhe as në Gjykatën e Lartë.

PENSIONI FAMILJAR

Fëmijëve të mbetur jetimë në moshë të mitur u takon që të përfitojnë gjysmën e pensionit të babait deri në moshën 25 vjeç. Për të marrë këtë pagesë, duhet dërguar pranë sigurimeve shoqërore libreza e punës së bashkëshortit të ndjerë, certifikata e gjendjes familjare, fotokopja e kartës së identitetit dhe vërtetim i pagës nga 1.1.1994 deri në ditën që ka ndërruar jetë, pavarësisht nëse ka punuar në sektorë shtetërorë apo privatë. Ndërsa gruaja e përfiton pensionin e burrit kur të ketë mbushur moshën 55 vjeçe. Deri atëherë ka të drejtë të punësohet, ose mund të trajtohet me ndihmë ekonomike. Gruaja ka të drejtë të marrë gjysmën e pensionit të bashkëshortit të ndjerë. Në kohën që i lidhet pensioni gruas, pagesa që përfiton fëmija reduktohet me 25%, konkretisht nga 50%, do të shkojë 25%. Gjithsej përfitohet 75% e pensionit që do të përfitonte bashkëshorti i ndjerë. Ndërkohë, sqaroj se kur gruaja mbush moshën e daljes në pension, ka të drejtë që të zgjedhë nëse do të mbajë pensionin e saj, apo gjysmën e pensionit të bashkëshortit.

PUNONJËSIT E POLICISË QË TRAJTOHEN ME PAGESË INVALIDITETI

Çdo punonjës Policie që aksidentohet në vendin e punës, përveçse trajtohet me pagesë invaliditeti, mund edhe të punojë me kohë të shkurtuar përkundrejt pagesës. Kategoria apo lloji i punës përcaktohen nga mjekët, pasi jo çdo punë mund të përballohet prej tyre. Për punësimin e kësaj kategorie ka edhe një bazë ligjore, në të cilën thuhet se në çdo 24 të punësuar, një duhet të jetë nga radhët e personave me aftësi të kufizuara. Nëse punon 6 orë i ndërpritet pensioni i invaliditetit dhe merr vetëm rrogën. Nëse punon 2 orë, atëherë i përfiton të dyja pagesat.

ASISTENCA PËR MINATORËT

Asistenca që përfitojnë minatorët e dalë në pension të parakohshëm quhet vjetërsi pune për efekt të llogaritjes së pensionit, por jo nën tokë. E tillë është edhe për ushtrinë, pra llogariten si vite pune, por jo sikur keni punuar në minierë.

PENSIONET E MINATORËVE

Të gjithë ata që kanë dalë në pension të parakohshëm, vit pas viti kanë përfituar edhe shtesat që janë miratuar nga Qeveria. Minatorët përfitojnë pension të plotë në momentin që mbushin moshën. Kujtojmë që për të dalë në pension, minatorët duhet të plotësojnë dy kushte, së pari moshën 55 vjeç dhe duhet të kenë 12 vjet e 5 muaj punë në minierë. Nëse ka më pak vite, atëherë mosha e daljes është 65 vjeç.

SIGURIMI VULLNETAR

Pensionet lidhen nga dita që derdhen paratë në bankë për sigurim vullnetar. Viti i plotë pune në kooperativë bujqësore quhet kur ke realizuar 230 ditë pune, pra rreth 20 ditë pune në muaj. Ndodh që ka realizuar më pak ditë pune dhe për rrjedhojë janë ulur vitet kontributive. Në këto kushte, rruga e vetme është duke paguar sigurim vullnetar. Bazuar në ligjin në fuqi, nënat me shumë fëmijë dalin në pension në moshën 55 vjeçe. Ndërsa një nënë që ka më pak se 5 fëmijë, del në pension 60 vjeçe e 6 muaj.

TRAJTIMI I TË DËNUARVE

Personat që kryejnë dënimin apo që përfitojnë nga amnistia do të trajtohen si të gjithë qytetarët, pavarësisht nga pozita, dënimi apo puna që mund të kenë kryer. Pak ditë më parë, ministri i Drejtësisë, Ylli Manjani, tha që të dënuarit që kanë lënë qelinë duhet të drejtohen në zyrat e punës për t’u integruar në tregun e punës, apo për të përfituar ndihmë ekonomike. Në bazë të ligjit nr.8338, viti 1998, dekretuar nga ish-presidenti Rexhep Meidani, të gjithë ata që kanë kryer dënime për motive ordinere, u quhen vjetërsi pune nga data e hyrjes në fuqi të këtij ligji, në qoftë se drejtoria e burgjeve për punën që kanë kryer i ka paguar sigurimet shoqërore. Përpara vitit 1998 nuk llogariten.

PANORAMA